Światowy Dzień Otyłości

W Światowym Dniu Otyłości, 4 marca, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu w ramach kampanii #nabieraMYodwagi przypomina, że profilaktyka nadwagi i otyłości powinna zaczynać się jak najwcześniej – od codziennych wyborów żywieniowych dzieci w domu, przedszkolu i w szkole. Dlatego tak istotne znaczenie ma zaktualizowane przez Ministerstwo Zdrowia tzw. rozporządzenie „sklepikowe”, które ogranicza dostęp do wysoko przetworzonej żywności i wzmacnia promocję zdrowych nawyków w duchu diety planetarnej. Od września roślinny obiad na bazie strączków stanie się stałym elementem przedszkolnego i szkolnego menu. To ważny krok w kierunku trwałej zmiany.

Koncepcja diety planetarnej powstała – jak wyjaśnia dr Dorota Różańska, prof. uczelni, z Katedry i Zakładu Dietetyki i Bromatologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu – z dwóch równie ważnych powodów. Z jednej strony narasta globalny problem chorób powiązanych z nieprawidłowym żywieniem, a z drugiej produkcja żywności coraz silniej obciąża środowisko.
– Ta dieta łączy zasady zdrowego żywienia, korzystne z punktu widzenia zmniejszenia ryzyka chorób, w tym choroby otyłościowej, z wyborem grup produktów o możliwie najmniejszym wpływie na środowisko – zarówno jeśli chodzi o emisję gazów cieplarnianych, jak i zużycie gruntów czy wody. W praktyce dieta planetarna oznacza przede wszystkim zwiększenie udziału żywności roślinnej w codziennych posiłkach. Połowę talerza powinny stanowić warzywa i owoce, przewagą tych pierwszych. Istotną część diety stanowią też pełnoziarniste produkty zbożowe. Szczególnie ważne jest przesunięcie źródeł białka: mniej mięsa, zwłaszcza czerwonego, więcej roślin strączkowych i orzechów – podkreśla prof. Różańska.

Ekspertka zaznacza, że dieta planetarna nie jest jednoznaczna z dietą wegańską – dopuszczone są pewne ilości produktów mlecznych, ryb oraz niewielkie ilości jaj i mięsa. Kluczowe jest natomiast to, żeby zwiększyć spożycie strączków i orzechów. Warto też pamiętać, że ten model żywienia nie polega na narzucaniu identycznego jadłospisu wszystkim na świecie. To, co jemy, zależy od lokalnej dostępności i sezonowości – i to jest jej duża siła. Lokalność i sezonowość sprzyjają też dostępności cenowej, co ma znaczenie w codziennych wyborach żywieniowych.

Dieta planetarna a profilaktyka nadwagi i otyłości

Jak ta zmiana ma się do profilaktyki nadwagi i otyłości? Zdaniem prof. Różańskiej takie nawyki żywieniowe będą sprzyjały lepszej kontroli masy ciała. Jednocześnie podkreśla, że w profilaktyce nadwagi i otyłości liczy się całokształt i istotne jest połączenie dwóch aspektów – zdrowej diety i aktywności fizycznej. Ważna jest oczywiście wartość energetyczna codziennej diety – dodaje prof. Różańska. Ponadto zauważa, że wyniki badań przeprowadzonych wśród osób dorosłych pokazują, że większa zgodność diety z modelem planetarnym wiąże się ze spadkiem ryzyka występowania cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, niektórych nowotworów i niższą śmiertelnością z tych przyczyn.

Wokół strączków – które mają być fundamentem roślinnego obiadu w przedszkolach i szkołach – pojawia się pytanie: czy dziecko się nimi naje? Prof. Różańska odpowiada wprost: tak, i to z kilku powodów.
– Nasiona roślin strączkowych są źródłem białka, ale też bogatym źródłem błonnika. Dzięki temu dają uczucie sytości na dłuższy czas i mają niski indeks glikemiczny, który oznacza łagodniejszy wzrost stężenia glukozy we krwi po posiłku i brak gwałtownych spadków tego stężenia, co wywoływałoby uczucie głodu, często zaspakajane przekąskami, zazwyczaj niekorzystnymi dla zdrowia – tłumaczy.

Strączki w diecie

Wielu dorosłym strączki nadal kojarzą się z ciężką grochówką albo fasolką po bretońsku. Ale to nie jest jedyny sposób, w jaki można wprowadzać strączki do diety.
– Dostępna jest ciecierzyca, soczewica w różnych kolorach, mamy też wiele odmian fasoli – i co za tym idzie ogrom możliwości kulinarnych. Możemy przygotować pasty kanapkowe, roślinne pasztety, potrawy w stylu leczo, zupy z dodatkiem strączków, roślinne kotlety. Możemy gotować, piec, zmieniać przyprawy czy inne składniki potrawy, jak np. warzywa – jest dużo możliwości aby otrzymać różnorodne posiłki. W praktyce oznacza to, że strączki nie muszą być obiadem, tylko mogą stać się częścią codziennego menu – także w domu czy w kanapkach do szkoły – wylicza prof. Różańska.

Choć w rozporządzeniu mowa o roślinnym obiedzie raz w tygodniu, prof. Różańska podkreśla, że to pierwszy krok do zmiany. Warto dążyć do tego, by strączki pojawiały się w diecie kilka razy w tygodniu, w różnych posiłkach, nie tylko w obiedzie.

Czy strączki mogą zastąpić mięso? Odpowiedź brzmi: tak – przy rozsądnym komponowaniu posiłków. Nasiona roślin strączkowych są bogatym źródłem białka. Dobrze jest łączyć je z innymi produktami roślinnymi, np. z orzechami bo wtedy uzyskujemy efekt uzupełniania się aminokwasów.
– Strączki to również źródło składników mineralnych i witamin z grupy B, z istotnym zastrzeżeniem: nie dostarczają witaminy B12. Dodatkowo przy znacznym obniżeniu udziału nabiału w diecie może wzrosnąć ryzyko niedoborów wapnia. Dlatego w wyborze alternatywnych produktów dla tych pochodzenia zwierzęcego ważna jest jakość: wybierajmy np. napoje roślinne wzbogacane w wapń, witaminę B12, ale też witaminę D i B2. I pamiętajmy, że żelazo roślinne jest słabiej przyswajalne niż to pochodzące z mięsa, ale obecność źródeł witaminy C w posiłku (np. czerwona papryka czy natka pietruszki) zwiększa biodostępność żelaza – wyjaśnia prof. Różańska.

Cukry proste i marketing żywności a profilaktyka nadwagi i otyłości

Profilaktyka otyłości to jednak nie tylko kwestia tego, czy na obiad jest kotlet z mięsa czy z ciecierzycy. Bardzo istotne jest również ograniczanie cukrów prostych w diecie. Pamiętajmy, aby nie nabierać się na hasła marketingowe.
– Ważne jest czytanie etykiet produktów spożywczych. Aby jednak lepiej zrozumieć skład produktu nie patrzmy tylko na tabelę z wartością odżywczą, ale przeczytajmy też wykaz składników. Np. na etykiecie mleka czy jogurtu naturalnego zobaczymy, że znajdują się tam cukry, ale jest to cukier naturalnie występujący w produktach mlecznych, czyli laktoza. Nie została ona do nich dodana, a więc nie będzie jej w wykazie składników. Co innego, gdy spojrzymy na wiele takich produktów w wersji smakowej (np. owocowej czy czekoladowej), do których cukier bardzo często jest dodawany i wtedy zobaczymy go w wykazie składników. Pamiętajmy też, że podstawą spożywanych płynów musi być woda. Jeśli chcemy, możemy dodać do niej miętę, ogórka czy owoce jako sposób na zmianę smaku bez dosładzania – podkreśla prof. Różańska.

Dlaczego śniadanie jest tak ważne w profilaktyce nadwagi i otyłości?

Prof. Różańska zaznacza także, że w profilaktyce nawagi i otyłości kluczowe jest regularne spożywanie posiłków, w tym śniadań, które są pierwszym ważnym posiłkiem w ciągu dnia, a ich pomijanie ma konsekwencje zdrowotne i behawioralne.
– Spożywanie zbilansowanego śniadania wiąże się z mniejszym występowaniem otyłości u dzieci i młodzieży oraz z mniejszym ryzykiem kardiometabolicznym – lepszą gospodarką węglowodanową, lepszym profilem lipidowym i niższym ciśnieniem. Co więcej dzieci jedzące śniadania mają lepszą koncentrację i lepsze wyniki w nauce. Niestety z wiekiem odsetek młodzieży jedzącej codziennie śniadanie wyraźnie spada – szczególnie u dziewcząt. A to uruchamia znany mechanizm: bez śniadania rośnie ryzyko sięgania po batoniki, słodkie bułki i inne szybkie przekąski już po pierwszych lekcjach. Regularne spożywanie zbilansowanych posiłków pomaga lepiej kontrolować stężenie glukozy we krwi w ciągu dnia, daje sytość i zmniejsza częstość sięgania po przekąski – zapewnia prof. Różańska.

W Światowym Dniu Otyłości Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu zachęca, by potraktować dietę planetarną jako realne narzędzie profilaktyki: korzystne dla zdrowia, wspierające środowisko i możliwe do wdrożenia w polskich warunkach – lokalnie, sezonowo, krok po kroku. A roślinny obiad w szkole? To może być ten pierwszy krok, który u wielu dzieci uruchomi zmianę nawyków żywieniowych na całe życie.

Według najnowszego raportu WHO otyłość i nadwaga wśród dzieci w Europie pozostają na bardzo wysokim poziomie. Co czwarte dziecko w wieku 7–9 lat ma nadwagę, a co dziesiąte – otyłość, przy czym częściej dotyczy to chłopców niż dziewczynek. Rodzice w większości krajów znacząco bagatelizują masę ciała swoich dzieci, co utrudnia wczesną reakcję. Raport ujawnia również niepokojące wzorce żywieniowe: tylko połowa dzieci je codziennie owoce, a jedna trzecia – warzywa; jednocześnie duża część regularnie spożywa słodycze i słodzone napoje.

Kampania #nabieraMYodwagi

Inicjatywa prowadzona przez UMW ma na koncie m.in. dwie konferencje w Sejmie RP, które skupiały się na praktycznych aspektach profilaktyki i leczenia otyłości oraz wymianie doświadczeń między specjalistami. Kampania opiera się również na szerokiej koalicji partnerów, do której należą:

• Instytucje: Urząd Miejski Wrocławia, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, wrocławskie uczelnie (Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Wrocławski, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych) oraz Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu.
• Fundacje: FitMIND, Smile Together, Connect4Kids.
• Partnerzy biznesowi: Procter & Gamble Polska, Sieć Aptek Dr. Max.

Wraz z rozpoczęciem semestru letniego roku szkolnego 2025/2026 we wrocławskich zespołach szkolno – przedszkolnych wystartował pierwszy z trzech programów prozdrowotnych, przygotowany w ramach kampanii #nabieraMYodwagi, współpracy Departamentu Edukacji Urzędu Miejskiego we Wrocławiu i partnerów. Kolejne ruszą w najbliższych miesiącach.

1. Promowanie zdrowych nawyków żywieniowych, program „Roślinny Market” (autor: Fundacja FitMind)
Program edukacyjny promujący zdrowe odżywianie poprzez grywalizację. Dzieci zdobywają punkty za próbowanie nowych produktów roślinnych (warzyw, owoców i innych produktów roślinnych). Gra trwa cztery tygodnie, a jej elementem jest plansza umieszczana na lodówce, która angażuje również rodziców w planowanie posiłków i wspólne eksperymentowanie z dietą. Celem programu jest zwiększenie różnorodności diety i wykształcenie zdrowych nawyków żywieniowych.

2. Profilaktyka próchnicy (autor programu: Fundacja Smile Together)
Program dla uczniów klas pierwszych, którego celem jest kształtowanie prawidłowych nawyków higieny jamy ustnej w okresie wymiany uzębienia. Podczas warsztatów dzieci uczyć będą się prawidłowego szczotkowania zębów oraz poznają wpływ diety na zdrowie jamy ustnej. Zajęcia będą mieć formę zabawy – uczestnicy zbierają elementy układanki, a na zakończenie otrzymują nagrodę (szczoteczkę soniczną).

3. Wsparcie aktywności i wad postawy (autor programu: Fundacja Connect4Kids)
Program skierowany do dzieci w wieku 4–10 lat, którego celem jest wczesne wykrywanie nadwagi i wad postawy oraz promowanie aktywności fizycznej. Wykorzystuje narzędzie oparte na sztucznej inteligencji (AI), które pozwala rodzicom monitorować rozwój dziecka i wychwycić nieprawidłowości wymagające konsultacji.

Wystartował program „Roślinny Market”

Wraz z rozpoczęciem semestru letniego we wrocławskich szkołach wystartował pierwszy z trzech programów prozdrowotnych, przygotowany w ramach kampanii #nabieraMYodwagi, prowadzonej od 1,5 roku przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Inauguracja projektu „Roślinny Market” odbyła się w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 przy ul. Zemskiej we Wrocławiu, co stanowi oficjalny początek działań realizowanych we współpracy z Departamentem Edukacji Urzędu Miejskiego we Wrocławiu oraz partnerami kampanii.

Program „Roślinny Market” zrywa z tradycyjnymi metodami edukacji, stawiając na grywalizację. Sercem projektu jest gra edukacyjna, której celem jest przełamanie monotonii na talerzu oraz wykształcenie zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci i młodzieży. Pierwsze warsztaty przeprowadzono w czwartek 19 lutego w jednej z klas szóstych oraz w grupie sześciolatków w zerówce.

– Gra koncentruje się na zwiększeniu spożycia warzyw, owoców i innych produktów roślinnych, a jej mechanika motywuje dzieci do eksperymentowania z nowymi smakami. Projekt łączy edukację szkolną w formie warsztatów ze środowiskiem domowym poprzez grę planszową umieszczoną na lodówce – wyjaśnia autor projektu Mikołaj Choroszyński, psychodietetyk z Fundacji FitMIND.

Zasady gry są proste

• Dzieci zdobywają punkty za każdy nowy produkt roślinny zjedzony w danym tygodniu. Powielanie tego samego produktu kolejnego dnia nie przynosi dodatkowych punktów.
• Na planszy widnieje 100 podstawowych składników.
• Rodzice stają się „partnerami w drużynie” – wspólnie planują zakupy, zachęcają do próbowania nowości i rywalizują z dziećmi o jak najwyższy wynik.
• Gra trwa cztery tygodnie.

– Choć na planszy jest aż 100 produktów, są to owoce i warzywa bazowe, które nie kosztują majątku. Każde dziecko i każdy rodzic jest w stanie zjeść 30 z nich tygodniowo. Chodzi o to, by przez zabawę i doświadczenie realnie wpłynąć na zmianę nawyków, aby dzieci czuły że mają wpływ na swoją dietę i tym samym jadły zdrowo – podkreśla Justyna Niziołek, dietetyczka, która prowadzi warsztaty.

Obecnie program „Roślinny Market” obejmuje 10 wrocławskich zespołów szkolno-przedszkolnych. W każdej placówce bierze w nim udział jedna klasa szósta oraz jedna grupa z zerówki.

Alarmujące dane 

Statystyki WHO nie pozostawiają złudzeń co do powagi sytuacji:

• Co czwarte dziecko w wieku 7–9 lat w Europie ma nadwagę, a co dziesiąte zmaga się z otyłością.
• Tylko połowa dzieci je owoce codziennie, a zaledwie jedna trzecia spożywa warzywa.
• W ciągu najbliższej dekady nawet połowa dorosłej populacji może cierpieć na nadwagę lub otyłość.

– Ideą kampanii #nabieraMYodwagi jest profilaktyka i zapobieganie otyłości wśród dzieci i młodzieży, porządkowanie faktów i walka z fake newsami dotyczącymi odżywiania. Cieszę się, że przeszliśmy do realnych, praktycznych działań . Otyłość to choroba cywilizacyjna, której czynniki ryzyka – takie jak dieta czy ruch – można modyfikować. Nieprawidłowa masa ciała wpływa nie tylko na zdrowie fizyczne, ale i psychiczne, wyniki w nauce oraz jakość życia, a w przyszłości zwiększa ryzyko otyłości i innych chorób przewlekłych – mówi prof. dr hab. Marzena Dominiak, prorektor UMW i inicjatorka kampanii.

Kolejne programy w ramach kampanii

„Roślinny Market” to dopiero początek ofensywy prozdrowotnej. W tym semestrze, we współpracy z Departamentem Edukacji, ruszą dwa kolejne programy:

• Profilaktyka próchnicy (Fundacja Smile Together) – program skierowany do uczniów klas pierwszych. Skupia się na wypracowaniu nawyków higienicznych w kluczowym momencie wymiany uzębienia. Warsztaty mają na celu również uświadomienie, jak brak zdrowej diety źle wpływa na cały organizm, także zęby. Dzieci wezmą udział w cyklu zajęć, zbierając elementy układanki, a na koniec otrzymają nagrodę – szczoteczkę soniczną.
• Wsparcie aktywności i wady postawy (Fundacja Connect4Kids) – to program, który obejmie ok. 1000 dzieci w wieku 4–10 lat. Wykorzystuje sztuczną inteligencję (AI) do monitorowania stanu zdrowia, nadmiernej wagi i wczesnego wykrywania wad postawy przez rodziców za pomocą dedykowanego narzędzia.

O kampanii #nabieraMYodwagi

Inicjatywa prowadzona przez UMW ma na koncie m.in. dwie konferencje w Sejmie RP, które skupiały się na praktycznych aspektach profilaktyki i leczenia otyłości oraz wymianie doświadczeń między specjalistami. Kampania opiera się również na szerokiej koalicji partnerów, do której należą:

• Instytucje: Urząd Miejski Wrocławia, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, wrocławskie uczelnie (Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Wrocławski, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych) oraz Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu.
• Fundacje: FitMIND, Smile Together, Connect4Kids.
• Partnerzy biznesowi: Procter & Gamble Polska, Sieć Aptek Dr. Max.

Rozpoczęcie prac nad Narodową Strategią Redukcji Otyłości

3 lutego 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie robocze poświęcone rozpoczęciu skoordynowanych, międzyresortowych działań państwa na rzecz redukcji otyłości w Polsce. Spotkanie, zainicjowane i prowadzone przez Minister Zdrowia Jolantę Sobierańską-Grendę, stanowi punkt wyjścia do prac nad Narodową Strategią Redukcji Otyłości. W spotkaniu wzięła udział prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW), inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi. 

Redukcja otyłości wymaga spójnych i długofalowych działań prowadzonych w skali całego kraju. Z tego względu została ona uznana za priorytet państwowy, realizowany w ramach skoordynowanej polityki rządowej.

Ministerstwo Zdrowia, które pełni funkcję inicjatora procesu i koordynatora prac nad Narodową Strategią Redukcji Otyłości oraz międzyresortowej współpracy, zainicjowało spotkanie robocze, na które zaproszeni zostali przedstawiciele resortów, instytucji publicznych oraz środowisk eksperckich. Jego celem było określenie zasad współpracy oraz kierunków dalszych prac. Spotkanie zapoczątkowało międzyresortowy proces przygotowania spójnych rozwiązań na poziomie państwowym.

– Bardzo się cieszę z zaproszenia do tak ważnej dyskusji. Działania przeciwdziałające nadwadze i otyłości muszą opierać się na strategii, ale kluczowe są jak najszybsze działania systemowe i masowe. Trzeba jasno określić sposób postępowania, który realnie będzie wpływał na ogół społeczeństwa – komentuje prof. Marzena Dominiak, inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi, prorektor ds. umiędzynarodowienia UMW. – Edukacja jest absolutnie niezbędna, i to na wielu poziomach: od dzieci po seniorów, w tym edukacja przedszkolna, szkolna i uniwersytecka. Przykładem tego, co trzeba poprawić, jest opodatkowanie produktów spożywczych w Polsce w 2026 roku. Produkty uznawane za zdrowsze – jak batony proteinowe, jogurty naturalne czy sałatki fit – często obejmuje wyższa stawka VAT (23%), podczas gdy produkty mniej zdrowe, np. drożdżówki, pączki, frytki czy parówki, korzystają z preferencyjnych stawek (5% lub 8%). A woda? Podatek na wodę wynosi aż 23% – dodaje prof. Marzena Dominiak.

Otyłość dzieci i młodzieży to jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Uczestnicy spotkania zgodnie wskazali, że redukcja otyłości wymaga działań wykraczających poza system ochrony zdrowia, które powinny obejmując m.in. profilaktykę, edukację zdrowotną, wspieranie aktywności fizycznej oraz tworzenie środowiska sprzyjającego zdrowym wyborom.

W spotkaniu oprócz prof. Marzeny Dominiak wzięli udział przedstawiciele kluczowych instytucji publicznych, środowisk eksperckich i społecznych:

• Jakub Rutnicki – Minister Sportu i Turystyki
• Katarzyna Lubnauer – Sekretarz Stanu, Ministerstwo Edukacji Narodowej
• Katarzyna Kacperczyk – Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Zdrowia
• Piotr Borys – Sekretarz Stanu, Ministerstwo Sportu i Turystyki
• Monika Wielichowska – Wicemarszałek Sejmu RP
• Jakub Szulc – Wiceprezes Narodowego Fundusz Zdrowia
• Marta Pawłowska – Partnerstwo STOP OTYŁOŚCI
• Małgorzata Gałązka-Sobotka – Partnerstwo STOP OTYŁOŚCI
• Ewa Godlewska-Sowa – FLO Fundacja na rzecz leczenia otyłości
• Ewa Chodakowska – promotorka zdrowego stylu życia.

Uchwałą Sejmu RP rok 2026 został ustanowiony Rokiem Profilaktyki.

@Influence_Med. Polskie dzieci tyją na potęgę

Podczas panelu eksperckiego „Nasze dzieci tyją na potęgę – czy mamy tego świadomość? Kampania #nabieraMYodwagi w badaniach klinicznych”, który odbył się w trakcie konferencji InfluenceMed, organizowanej przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, specjaliści z UMW oraz zaproszeni goście rozmawiali o narastającym problemie otyłości wśród dzieci. Wskazywali na jego zdrowotne, społeczne i ekonomiczne konsekwencje, podkreślali znaczenie wczesnej profilaktyki oraz potrzebę współpracy lekarzy, nauczycieli, rodziców i decydentów w budowaniu zdrowych nawyków już od najmłodszych lat.

Według danych Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości nadwaga lub otyłość występują u ponad 12% chłopców i 10% dziewcząt w wieku przedszkolnym oraz u ponad 18% chłopców i 14% dziewcząt w wieku szkolnym. Z kolei dane WHO wskazują, że aż 32% dzieci w wieku 7–9 lat w Polsce ma nadwagę lub otyłość, co plasuje nasz kraj na ósmym miejscu w Europie.

– Mówimy o sytuacji, w której co trzecie dziecko poniżej 10. roku życia zmaga się z nadwagą lub otyłością. To problem o skali epidemii – podkreślała prof. Marzena Dominiak, prorektor Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi.

Zwróciła również uwagę, że celem kampanii jest zachęcenie społeczeństwa do odwagi w mówieniu o otyłości i podejmowaniu realnych działań. – Nabieramy odwagi do zmiany stylu życia, do rozmowy o zdrowiu i do zmierzenia się z problemem. Nawet stanięcie na wadze bywa dziś aktem odwagi.

Prof. Dominiak wskazała także, że konsekwencje otyłości są zatrważające i widoczne w miejscach, które mogłyby wydawać się niemożliwe, jak np. w obrębie głowy i szyi. Przykładem jest stłuszczenie szpiku kostnego, które u dzieci i młodzieży w wieku 10–15 lat sięga nawet 60%. Natomiast próchnica zębów występuje na świecie z taką samą częstotliwością jak otyłość.

Stan zdrowia całego organizmu jest widoczny w jamie ustnej – od próchnicy po zaawansowane choroby przyzębia, które są wynikiem odpowiedzi układu immunologicznego. Cytokiny prozapalne, wpływające na rozwój chorób serca, niewydolności krążenia, cukrzycy czy nowotworów, wywołują w jamie ustnej podobne zmiany zapalne, choć o innych objawach. Wymaga to holistycznego spojrzenia i podjęcia działań już od momentu poczęcia dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia kobiet w ciąży.

Leczenie i profilaktyka

Dr hab. Michał Czapla, prof. UMW, kierownik Zakładu Badań Naukowych i Innowacji w Ratownictwie Medycznym akcentował, że otyłość jest chorobą, a nie defektem estetycznym, a zmiana stylu życia musi obejmować całe środowisko domowe, bo dzieci naśladują rodziców – także w zakresie aktywności i nawyków.

W tym kontekście zwrócono uwagę na konieczność unikania komunikatów, które mogą zwiększać ryzyko zaburzeń odżywiania, m.in. presji „zjedzenia wszystkiego z talerza”.

Paneliści podkreślali wagę języka inkluzywnego i odchodzenia od stygmatyzacji – np. mówienia o „dzieciach z chorobą otyłością” zamiast etykietowania.

Eksperci zgodzili się, że obecnie nie da się skutecznie leczyć otyłości bez podejścia kompleksowego i zespołowego: lekarz POZ/pediatra, dietetyk, fizjoterapeuta, a także rodzic i sam pacjent powinni współtworzyć plan postępowania.

Aktywność fizyczna jako terapia

Dr Iwona Chorążewska z Uniwersyteckiego Centrum Fizjoterapii i Rehabilitacji podkreślała, że fizjoterapia jest to leczeniem ruchem, ale ruchem odpowiednio dobranym, dawkowanym i bezpiecznym.

– Z każdym dodatkowym kilogramem rosną przeciążenia stawów, pojawia się ból i dziecko unika aktywności – a to napędza wady postawy i dysfunkcje – zaznaczała.

Ekspertka zwróciła uwagę na wady postawy kręgosłupa i kończyn, progresję skolioz w okresie dojrzewania oraz konieczność planowania aktywności, która jest „celowana” (np. bieganie nie zawsze będzie właściwe). W dyskusji wybrzmiało, że „ruch może zastąpić prawie każde lekarstwo, ale żadne lekarstwo nie zastąpi ruchu”.

Uczestnicy panelu wskazywali także na kluczową rolę najwcześniejszego okresu rozwoju: budowania dobrych nawyków u rodziców już wtedy, gdy można oceniać postawę niemowląt i identyfikować dzieci zagrożone nieprawidłowym rozwojem, zanim otyłość stanie się widoczna.

Dr hab. Michał czapla podkreślił również zjawisko „otyłości z odbicia” – kiedy po okresowym spadku masy ciała wraz z większą aktywnością małego dziecka, problem wraca po rozpoczęciu nauki i długim siedzeniu w ławce.

Pojawił się też wątek szkoły i wychowania fizycznego: postulowano, by lekcje WF były mniej nastawione na wynik i osiągnięcie, a bardziej na realne możliwości ucznia, ponieważ niedostosowanie zajęć (np. gra w piłkę nożną dla dziecka z otyłością i słabą kondycją) potęguje wykluczenie i unikanie ruchu.

– Jeśli dziecko z otyłością trafia na zajęcia, w których nie ma szans nadążyć, dołącza wstyd i presja rówieśnicza – i zaczyna się błędne koło – wskazywała dr Chorążewska.

Żywienie, marketing, internet 

Katarzyna Lech-Badłak, kierownik Odziału Dziecięcego w Milickim Centrum Medycznym opowiadała o pracy u podstaw oraz o barierach ruchowych i społecznych u pacjentów ze skrajną otyłością.

– Nie wymagamy, by pacjenci byli maratończykami. Kluczowe jest, żeby w ogóle zaczęli chodzić, bo otyłość prowadzi do niepełnosprawności ruchowej – podkreślała.

Jednocześnie wskazywała na potrzebę prostego języka w komunikacji z rodzinami: pojęcie „zmiana nawyków” bywa niezrozumiałe, a rodzice nie dostrzegają ukrytego cukru w popularnych produktach.

Ekspertka zwracała też uwagę na znaczenie świadomego żywienia, krytycznego patrzenia na produkty reklamowane jako „zdrowe” oraz na rolę szkoły w kształtowaniu kultury jedzenia.

Ważnym wątkiem był wpływ internetu: eksperci oceniali, że świata diet internetowych nie da się „odrzucić”, ponieważ dzieci funkcjonują w sieci, dlatego medycyna powinna szukać połączenia z realiami komunikacji, współpracy interdyscyplinarnej oraz autorytetami w kanałach, z których korzystają młodzi.

W dyskusji pojawił się również głos dotyczący roli państwa. Dr hab. Łukasz Rypicz, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu zwrócił uwagę na presję środowiskową i reklamową, która utrudnia rodzicom codzienne wybory.

– Rodzice i dzieci przegrywają z agresywnym marketingiem i łatwą dostępnością niezdrowej żywności. Bez polityki, która sprzyja zdrowiu, to nierówna walka – mówił.

Otyłość jako problem systemowy

Dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek, prof. SGH, kierownik Katedry Rachunkowości Menedżerskiej akcentowała ekonomiczny ciężar choroby otyłościowej i jej powikłań, podając zarówno koszty bezpośrednie, jak i pośrednie.

– Bezpośrednie koszty otyłości i jej powikłań to około 9 miliardów złotych rocznie. Koszty pośrednie są trzy razy większe – około 27 miliardów”– mówiła.

Ekspertka ostrzegała również przed konsekwencjami w perspektywie kolejnych dekad: populacje dzieci, które dziś mają znacznie wyższe wskaźniki nadwagi i otyłości, wejdą na rynek pracy, co może oznaczać wielokrotny wzrost obciążenia systemu ochrony zdrowia oraz gospodarki.

– Albo się za to weźmiemy, albo czeka nas wielka katastrofa – bo te trendy nałożą się jeszcze na starzenie społeczeństwa – apelowała dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek.

Najważniejsze wnioski

Na zakończenie panelu eksperci podsumowali kluczowe przesłania:

1. Otyłość kosztuje Polskę 3% PKB.
2. Profilaktyka jest tańsza niż leczenie.
3. Edukacja zdrowotna jest fundamentem zmian.
4. Potrzebne jest podejście multidyscyplinarne.
5. Nawyki należy kształtować już od okresu niemowlęcego.

#nabieraMYodwagi trafia do szkół i przedszkoli

Już w grudniu startuje pilotaż jednego z trzech projektów prozdrowotnych dotyczących edukacji żywieniowej, profilaktyki próchnicy oraz wspierania aktywności ruchowej u dzieci. Projekty zostały przygotowane wspólnie z partnerami kampanii #nabieraMYodwagi, prowadzonej od ponad roku przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu: Departament Edukacji Urzędu Miejskiego Wrocławia, Fundację FitMIND, Fundację Smile Together oraz Fundację Connect4Kids.

Współpraca ta wspiera działania na rzecz zwiększania świadomości dzieci, młodzieży, nauczycieli oraz rodziców na temat negatywnych skutków nadmiernego spożycia cukru, nieprawidłowych nawyków żywieniowych i braku aktywności fizycznej, a więc przeciwdziałania narastającej epidemii otyłości, która jest celem kampanii #nabieraMYodwagi.

– Ideą kampanii #nabieraMYodwagi jest działanie parasolowe – takie, które pomaga porządkować fakty i przeciwdziałać fake newsom dotyczącym zdrowego odżywiania i otyłości. To również inicjatywa łącząca środowisko akademickie, samorządowe i miejskie, tak aby nasze działania były jak najszersze i jak najskuteczniejsze. Cieszę się, że przechodzimy do realnych, praktycznych działań i rozpoczynamy etap wdrażania projektów we wrocławskich zespołach szkolno-przedszkolnych. Będzie to praca, która realnie przełoży się na wiedzę
i zdrowie wrocławskich dzieci – podkreśla prof. dr hab. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia uczelni i inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi.

Jarosław Delewski, dyrektor Departamentu Edukacji Urzędu Miejskiego Wrocławia, zaznacza, że miasto realizuje szereg projektów promujących aktywne formy spędzania wolnego czasu oraz zdrowe odżywianie. Dzięki tym działaniom Wrocław – na tle innych dużych ośrodków
w Polsce – charakteryzuje się relatywnie wolnym wzrostem wskaźników związanych z nadmierną masą ciała u dzieci.

– Pilotaż trzech nowych projektów w 10 wrocławskich zespołach szkolno-przedszkolnych jest kontynuacją tych działań oraz realizacją jednego z priorytetów, które Prezydent Wrocławia wyznaczył na ten rok szkolny. Cieszę się, że wspólne projekty przygotowane w ramach kampanii #nabieraMYodwagi tak szybko nabrały konkretnych kształtów i mogą zostać wdrożone – dodaje dyrektor Delewski.

Profilaktyka ma kluczowe znaczenie – lepiej zapobiegać niż leczyć. Otyłość to choroba cywilizacyjna, której wiele czynników ryzyka można modyfikować. Zdrowe odżywianie, regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednia higiena snu to podstawowe elementy zmniejszające ryzyko jej rozwoju.

– Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że w ciągu najbliższych 10 lat nawet połowa dorosłej populacji może być dotknięta nadwagą lub chorobą otyłościową. Dlatego właśnie teraz jest ten moment, by zdecydowanie wzmacniać działania profilaktyczne – dodaje dr hab. Łukasz Rypicz, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Pierwszy program edukacyjny zostanie rozpoczęty jeszcze w grudniu, a dwa kolejne – w semestrze letnim bieżącego roku szkolnego.

1. Projekt „Roślinny Market” – pilotaż programu obejmie dzieci w wieku 6 i 12 lat. Jego celem jest promowanie zdrowych nawyków żywieniowych. Kluczowym elementem projektu jest gra edukacyjna, w której dzieci zdobywają punkty za różnorodność spożywanych produktów roślinnych, co ma na celu przełamanie problemu monotonnej diety.

– Gra koncentruje się na zwiększeniu spożycia warzyw, owoców i innych produktów roślinnych, a jej mechanika motywuje dzieci do eksperymentowania z nowymi smakami. Projekt łączy edukację szkolną (warsztaty) ze środowiskiem domowym (gra planszowa na lodówkę), aby osiągnąć trwałą zmianę zachowań żywieniowych nie tylko u dzieci, ale także całych rodzin – podkreśla autor projektu Mikołaj Choroszyński, psychodietetyk z Fundacji FitMIND.

2. Program edukacji zdrowotnej w zakresie profilaktyki próchnicy zębów – skierowany jest do uczniów klas pierwszych i ma na celu kształtowanie zdrowych nawyków higienicznych oraz żywieniowych u najmłodszych.

– Obejmuje zajęcia dotyczące budowy jamy ustnej, higieny, profilaktyki próchnicy i zdrowego stylu życia. Po każdych zajęciach dzieci otrzymują element układanki, a podczas ostatniego spotkania – soniczną szczoteczkę do zębów. Program zakłada także praktyczną naukę szczotkowania oraz opcjonalne spotkanie z rodzicami. Zajęcia wykorzystują różnorodne metody aktywizujące i kończą się interaktywnymi quizami sprawdzającymi zdobytą wiedzę – wyjaśnia autor projektu lek. stom. Damian Nasulicz z Fundacji Smile Together.

3. Platforma wspierająca rozwój aktywności fizycznej oraz identyfikację wad postawy z wykorzystaniem sztucznej inteligencji – projekt obejmie ok. 1000 dzieci w wieki 4-10 lat  i ma na celu zwiększenie czasu realnej aktywności fizycznej dzieci.

– Kluczowym jego elementem jest łączenie ruchu z pozyskiwaniem wiedzy i umiejętności, co realizowane będzie dzięki wsparciu nauczycieli materiałami dydaktycznymi i prowadzeniu wspólnych zajęć. Ważnym aspektem projektu jest także monitorowanie stanu zdrowia dziecka poprzez badania przesiewowe postawy ciała oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji do stworzenia narzędzia umożliwiającego rodzicom samodzielne zbieranie danych i wczesne wykrywanie potencjalnych problemów rozwojowych – wyjaśnia autor projektu Rafał Gromka z Fundacji Connect4Kids.

Koalicja kampanii #nabieraMYodwagi

Wspólne projekty Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, Departamentu Edukacji Urzędu Miejskiego Wrocławia, Fundacji FitMIND, Fundacji Smile Together oraz Fundacji Connect4Kids to pierwsze z działań przygotowywanych w ramach kampanii #nabieraMYodwagi i tworzenia szerokiej koalicji instytucji i partnerów zaangażowanych w przeciwdziałanie narastającemu problemowi otyłości.

UMW nawiązał także formalną współpracę z:

•  Urzędem Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego
• Kuratorium Oświaty we Wrocławiu
• Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu
• Uniwersytetem Wrocławskim
• Akademią Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
• Akademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu
• Firmą Procter and Gamble Polska
• Siecią Aptek Dr Max
• Powiatową Stacją Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu

Kampania #nabieraMYodwagi

Kampania edukacyjna #nabieraMYodwagi, prowadzona jest przez UMW już od ponad roku. W tym czasie miały miejsce m.in. dwie konferencje w Sejmie RP.

Pierwsza „Poznaj temat rosnącej wagi”, zorganizowana we współpracy Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i wicemarszałek Sejmu Moniki Wielichowskiej, odbyła się 5 września 2024 roku i zainicjowała kampanię #nabieraMYodwagi.

Druga konferencja, „Bądźmy ZDROWI – Zdrowie, Dieta, Ruch, Odpowiedzialność, Wiedza, Inspiracja”, organizowana przez UMW i posłankę Małgorzatę Niemczyk, 4 marca 2025 roku, z okazji Światowego Dnia Otyłości, skupiła się na praktycznych aspektach profilaktyki  i leczenia otyłości oraz na wymianie doświadczeń między specjalistami.

Podczas majowej konferencji KRAUM „Edukacja zdrowotna, medyczna i humanizacja we współczesnym kształceniu kadr medycznych”, organizowanej na UMW, prof. Marzena Dominiak omówiła kluczowe wyzwania w profilaktyce i leczeniu otyłości oraz konieczne zmiany w edukacji medycznej.

Powstała także seria podcastów „Rozmowy Wielkiej Wagi”, realizowana we współpracy z radiem TOK FM i ekspertami UMW. Pięć odcinków omawia przyczyny i skutki otyłości, rolę genetyki, psychologii i środowiska, znaczenie zdrowych nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej oraz sposoby wsparcia psychologicznego.

Raport WHO

Najnowszy Raport WHO pokazuje, że otyłość i nadwaga wśród dzieci w Europie pozostają na bardzo wysokim poziomie.

Co czwarte dziecko w wieku 7–9 lat ma nadwagę, a co dziesiąte – otyłość, przy czym częściej dotyczy to chłopców niż dziewczynek. Rodzice w większości krajów znacząco bagatelizują masę ciała swoich dzieci, co utrudnia wczesną reakcję.

Raport ujawnia również niepokojące wzorce żywieniowe: tylko połowa dzieci je codziennie owoce, a jedna trzecia – warzywa; jednocześnie duża część regularnie spożywa słodycze i słodzone napoje. Wzrasta także znaczenie zamawiania jedzenia online. Styl życia dzieci nadal nosi ślady pandemicznych zmian – utrzymuje się wysoki czas spędzany przed ekranem, a część dzieci nie osiąga zalecanej długości snu.

Nieprawidłowa masa ciała u dzieci wpływa na zdrowie fizyczne i psychiczne, wyniki w nauce oraz jakość życia, a w przyszłości zwiększa ryzyko otyłości i innych chorób przewlekłych.

Rzetelne dane są kluczowe, aby skutecznie przeciwdziałać otyłości dziecięcej i monitorować postępy. W tym celu WHO utworzyła w 2007 roku Europejską Inicjatywę Monitorowania Otyłości u Dzieci (COSI). To obecnie największy na świecie system nadzoru nad otyłością u dzieci, obejmujący w 2024 roku 48 państw.

Nowy partner kampanii

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu dołączyła do partnerów programu #nabieraMYodwagi. W piątek, 7 listopada, list intencyjny w tej sprawie podpisali prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz dr Paweł Wróblewski, dyrektor PSSE.

Jednym z głównych zadań Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu jest promocja zdrowia i edukacja. PSSE realizuje inicjatywy, które podnoszą świadomość zdrowotną mieszkańców, wspierają prozdrowotne nawyki oraz upowszechniają zasady m.in. racjonalnego żywienia i profilaktyki chorób. Wszystko to czyni ją naturalnym współorganizatorem działań prowadzonych w ramach kampanii #nabieraMYodwagi, których celem jest zwiększanie wiedzy na temat szkodliwości nadmiernego spożycia cukru oraz wpływu nadwagi i otyłości na zdrowie – zwłaszcza dzieci i młodzieży.

Współpraca obu instytucji ma na celu wzmocnienie działań edukacyjnych i promocję postaw sprzyjających zdrowiu już od najmłodszych lat. Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu wnosi do kampanii zaplecze eksperckie – wiedzę lekarzy, dietetyków i specjalistów zdrowia publicznego, a także wyniki badań dotyczących skali i konsekwencji otyłości dziecięcej w Polsce. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu z kolei wesprze akcję poprzez aktywności w terenie, realizację programów prozdrowotnych oraz współpracę ze szkołami, samorządami, placówkami ochrony zdrowia i organizacjami pozarządowymi.

Otyłość to przewlekła choroba, która zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II, nadciśnienia, zawału, udaru, nowotworów, a także depresji i obniżonej samooceny. Jest też problemem coraz większej wagi, ponieważ – jak wynika z danych – liczba osób dotkniętych tym schorzeniem z roku na rok rośnie. W przypadku najmłodszych dotyczy już co trzeciego dziecka w wieku wczesnoszkolnym.

Podpisanie listu intencyjnego jest ważnym krokiem w kierunku długofalowej, opartej na dowodach naukowych współpracy, która ma szansę zahamować narastający problem oraz poprawić stan zdrowia całych rodzin.

UMWD dołącza do kampanii

W poniedziałek, 27 października, prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi oraz Paweł Gancarz, Marszałek Województwa Dolnośląskiego podpisali list intencyjny, na mocy którego UMWD dołącza do budowanej przez UMW szerokiej koalicji instytucji i partnerów zaangażowanych we wspólne przeciwdziałanie narastającemu problemowi otyłości.

Podpisany list intencyjny otwiera drogę do wspólnych działań na rzecz poprawy świadomości społecznej, edukacji i kształtowania prozdrowotnych postaw wśród mieszkańców regionu, szczególnie dzieci i młodzieży.

– Dane statystyczne dotyczące otyłości są zatrważające, a świadomość w tym zakresie wciąż niewystarczająca. Jeśli wspólnie – jako środowisko akademickie i samorządowe – nie zaczniemy działać, nie możemy liczyć, że systemowe rozwiązania pojawią się na czas. Dlatego podpisanie tego listu jest tak ważne – podkreślił marszałek Paweł Gancarz.

Podczas spotkania prof. Marzena Dominiak zaznaczyła: –W świecie, w którym internet zalewają nie zawsze zweryfikowane treści, naszym zadaniem jest dostarczanie wiedzy prawdziwej i pozwalającej realnie wpływać na zdrowie społeczeństwa. Dlatego budujemy szeroką koalicję z uczelniami i samorządami. Każda z tych instytucji ma własną perspektywę i kompetencje, które mogą pomóc rozwiązać problem narastającej choroby otyłościowej. Tylko współpraca wielu środowisk może zapewnić zdrową przyszłość kolejnym pokoleniom.

Podpisanie listu intencyjnego z UMWD to kolejny krok w stronę budowania zintegrowanej, regionalnej polityki walki z epidemią otyłości.

Otyłość – problem globalny i lokalny

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) aż 35 milionów dzieci poniżej 5. roku życia ma nadmierną masę ciała, a 2,5 miliarda dorosłych cierpi na nadwagę, z czego 890 milionów choruje na otyłość. To choroba przewlekła, zwiększająca m.in. ryzyko wystąpienia nowotworów.

Bank Światowy prognozuje, że do 2030 r. otyłość obniży PKB Unii Europejskiej o 2,5%, co będzie porównywalne ze skutkami pandemii COVID-19.

Równie alarmujące są dane w Polsce. Według raportu NCEZ z 2025 r. 33% dzieci w wieku wczesnoszkolnym ma nadwagę lub otyłość (36% chłopców, 29% dziewcząt).

Kampania #nabieraMYodwagi

Inicjatywa UMW ma na celu:

• zwiększenie świadomości wpływu błędów żywieniowych i siedzącego trybu życia,
• wspieranie dzieci, rodziców i nauczycieli w kształtowaniu zdrowych nawyków,
• walkę z dezinformacją na temat zdrowia.

Podpisane listy intencyjne – koalicja rośnie

UMW nawiązał już formalną współpracę z:

Urzędem Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego

• Gminą Wrocław (Departament Edukacji)
• Kuratorium Oświaty we Wrocławiu
• Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu
• Uniwersytetem Wrocławskim
• Akademią Wychowania Fizycznego we WrocławiuAkademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu
• Fundacją Smile Together
• Fundacją FitMIND
• Firmą Procter and Gamble Polska

Aktualnie prowadzone są także rozmowy dotyczące współpracy z siecią aptek Dr Max oraz Fundacją Connect4Kids. Każdy z partnerów wnosi inną, uzupełniającą się perspektywę: medyczną, psychologiczną, pedagogiczną, artystyczną czy ekonomiczną – więcej na ten temat.

Rok intensywnej działalności

W ciągu 12 miesięcy kampanii zrealizowano m.in.: dwie konferencje w Sejmie RP:

• Konferencję w Sejmie RP„Poznaj temat rosnącej wagi” (5.09.2024) – więcej na ten temat.
• Konferencję w Sejmie RP„Bądźmy ZDROWI” (4.03.2025) – więcej na ten temat.
• wystąpienie podczas konferencji KRAUM – więcej na ten temat.
• 5 odcinków podcastów „Rozmowy Wielkiej Wagi” we współpracy z TOK FM. Podcasty obalają mity, dostarczają praktycznej wiedzy i inspirują do zmiany . Podłuchaj podcastów:
  Odcinek 1:  Jak zapobiegać otyłości? Edukacja zdrowotna to podstawa. Powinna być kompleksowa i obejmować dzieci oraz dorosłych
  Odcinek 2:  Złe nawyki żywieniowe, brak ruchu. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie.
  Odcinek 3:  Gdzie zaczyna się otyłość? Rozpoznawanie przyczyn otyłości i mechanizmów podtrzymujących dobre i złe nawyki.
  Odcinek 4: Walka z otyłością to walka z chorobami, które mogą być przyczyną śmierci. Jak skutecznie wyjść z otyłości?
  Odcinek 5: Siła nawyków w utrzymaniu zdrowego trybu życia. Motywacja jest przereklamowana, ważne są rutyny.

Nowy rok szkolny z kampanią #nabieraMYodwagi

Miasto Wrocław i Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu łączą siły, by wspierać zdrowie dzieci i młodzieży. Edukacja dla zdrowia jest jednym z najważniejszych priorytetów nowego roku szkolnego.

28 sierpnia odbyła się oficjalna inauguracja Roku Szkolnego 2025/2026, w której uczestniczyła prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi.

Podczas spotkania władz miasta z dyrektorami wrocławskich szkół i przedszkoli poruszono m.in. temat kampanii edukacyjnych Uniwersytetu Medycznego – #nabieraMYodwagi, która stanie się ważnym elementem realizacji priorytetu zdrowotnego w nowym roku szkolnym. Inicjatywa ta wspiera działania na rzecz zwiększania świadomości dzieci i młodzieży o negatywnych skutkach nadmiernego spożycia cukru, nieprawidłowych nawyków żywieniowych i braku aktywności fizycznej – czyli przeciwdziałania narastającej epidemii otyłości.

– To duże i ważne przedsięwzięcie, w które chcemy intensywnie włączyć szkoły i przedszkola. Nie oznacza to, że dotąd nie promowały one zdrowego stylu życia i żywienia, ale teraz będziemy mogli pogłębić ten temat, wykorzystując wiedzę naukową pomysłodawcy kampanii, czyli Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu – podkreślił Jarosław Delewski, dyrektor Departamentu Edukacji Urzędu Miejskiego Wrocławia.

W ramach zdrowotnych działań edukacyjnych zaplanowano także m.in. kontynuację wspólnej nauki udzielania pierwszej pomocy, organizowanej przez Uniwersytet Medyczny z okazji Europejskiego Dnia Przywracania Czynności Serca. Działania te prowadzone są przez uczelnię w ramach kampanii @porusz_serce

Dla przypomnienia, 27.06., we wrocławskim przedszkolu nr 104 „Na Misiowej Polanie”, odbyła się konferencja prasowa związana z podpisaniem listu intencyjnego między UMW a Gminą Wrocław dotyczącego współpracy w ramach tej kampanii. Uczelnię reprezentowała prof. Marzena Dominiak, a gminę Jarosław Delewski. Więcej informacji na ten temat.

Podpisanie Listu Intencyjnego z Kuratorium Oświaty

Prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia uczelni i inicjatorka kampanii #nabieraMYodwagi, reprezentująca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, podpisała List Intencyjny z Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, reprezentowanym przez Ewę Skrzywanek, dolnośląskiego kuratora oświaty. Tym samym oficjalnie rozpoczyna się współpraca na rzecz profilaktyki otyłości i promocji zdrowego stylu życia wśród dzieci, ich rodziców oraz nauczycieli. Kampania #nabieraMYodwagi ma na celu zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej wpływu nadmiernej konsumpcji cukru, niezdrowego odżywiania, braku ruchu oraz otyłości na zdrowie, a także wspieranie społeczeństwa w kształtowaniu zdrowych nawyków od najmłodszych lat.

Kuratorium Oświaty, pod kierownictwem kurator Ewy Skrzywanek, obejmuje w ramach współpracy rolę wspierającą i nadzorczą.

– Będziemy rekomendować szkołom i placówkom edukacyjnym włączanie działań prozdrowotnych do codziennej pracy dydaktyczno-wychowawczej, a także promować inicjatywę wśród nauczycieli, dzieci i rodziców. Chcielibyśmy wspólnie dążyć do wzrostu świadomości w zakresie zdrowego stylu życia, w tym większej dbałości o zdrowe odżywianie, aktywność fizyczną, i odpowiedzialne postawy wobec własnego zdrowia. Zmiana ta powinna objąć zarówno dzieci, jak i rodziców oraz nauczycieli, aby stanowiła spójny element środowiska wychowawczego – podkreśla kurator Ewa Skrzywanek.

– Z przyjemnością będziemy wspierać i promować wydarzenia przygotowane przez Uniwersytet Medyczny oraz inne instytucje współpracujące, tak aby szkoły mogły w nich uczestniczyć – dodaje kurator.

Podpisanie Listu Intencyjnego to symboliczne, ale znaczące rozpoczęcie wspólnej drogi, której celem jest wprowadzenie spójnych działań edukacyjnych sprzyjających zdrowiu dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Współpraca Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i Kuratorium Oświaty we Wrocławiu to gwarancja, że kampania #nabieraMYodwagi będzie docierała szeroko do szkół, nauczycieli, dzieci i rodziców, promując świadome wybory prozdrowotne i aktywny styl życia w każdym środowisku edukacyjnym.

Prorektor Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, prof. Marzena Dominiak, nie kryje zadowolenia z podjętej współpracy: – Otyłość jest, przewlekłą i postępującą chorobą, którą WHO ogłosiła globalną epidemią. To złożony problem, dlatego musimy działać razem. Naszym celem jest promocja zdrowego stylu życia, ale przede wszystkim podniesienie świadomości – w szczególności u dzieci i ich rodziców – na temat negatywnego wpływu cukru i otyłości na zdrowie. Nie możemy dopuścić do epidemii otyłości w naszym kraju.

Według najnowszych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obecnie na nadwagę lub otyłość cierpi aż 39 milionów dzieci poniżej 5 roku życia oraz ponad 1,9 miliarda dorosłych na całym świecie. Otyłość to poważna choroba przewlekła, która niesie ze sobą liczne konsekwencje zdrowotne i ekonomiczne, w tym zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory oraz obciążenie systemu opieki zdrowotnej. Według danych Banku Światowego przewiduje się, że do 2030 roku otyłość zmniejszy PKB Unii Europejskiej o 2,5%, co jest porównywalne z wpływem pandemii COVID-19.

Otyłość jest problemem globalnym, ale w Polsce mamy szczególnie pilną lekcję do odrobienia. W ostatnich dekadach liczba dzieci z nadwagą i otyłością dramatycznie rośnie. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie i obecnie już co trzecie z nich ma nadmierną masę ciała. Wiadomo jednocześnie, że z otyłości tak łatwo się nie wyrasta – większość otyłych dzieci pozostanie takimi w wieku dorosłym.

Podsumowanie polskiej prezydencji w Radzie UE

3 lipca w Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie podsumowujące sześć miesięcy intensywnej pracy i międzynarodowego dialogu w ramach polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej w obszarze zdrowia. Wśród zrealizowanych działań znalazła się także konferencja pt. „Bądźmy ZDROWI – Zdrowie, Dieta, Ruch, Odpowiedzialność, Wiedza, Inspiracja”, zorganizowana w Sejmie RP w ramach kampanii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu #nabieraMYodwagi. Wydarzenie było objęte oficjalnym patronatem polskiej prezydencji i wpisane do kalendarza wydarzeń prezydencji.

Minister zdrowia Izabela Leszczyna na początku spotkania podkreśliła, że prezydencja to nie tylko splendor i wielka odpowiedzialność – to przede wszystkim szansa, by na agendę Europy wprowadzić naprawdę ważne tematy. Zdrowie jest jednym z nich. Dzięki wspólnej pracy wynegocjowany został pakiet farmaceutyczny a zdrowie psychiczne młodych zostało postawione w centrum europejskiej uwagi.

Wśród obszarów zdrowotnych, które zyskały szczególną uwagę w gronie wielu działań w ramach prezydencji, znalazła się również profilaktyka zdrowotna – w tym walka z otyłością, która wyraźnie wybrzmiała na forum parlamentarnym. W ramach kampanii #nabieraMYodwagi realizowanej przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, wspólnie z poseł na Sejm RP Małgorzatą Niemczyk, przewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Zdrowego Stylu Życia oraz Przeciwdziałania Nadwadze i Otyłości, a także pod patronatem wicemarszałek Sejmu RP Moniki Wielichowskiej, 4 marca 2025 roku w Sejmie RP zorganizowana została konferencja „Bądźmy ZDROWI – Zdrowie, Dieta, Ruch, Odpowiedzialność, Wiedza, Inspiracja”.

Konferencja odbyła się dniu Światowego Dnia Otyłości i objęta była oficjalnym patronatem polskiej prezydencji. Została również wpisana do kalendarza wydarzeń prezydencji.

Jej głównym celem było opracowanie systemowych rekomendacji dotyczących profilaktyki i leczenia otyłości, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji zdrowotnej jako kluczowego narzędzia zapobiegania chorobom cywilizacyjnym.

Wydarzenie zgromadziło decydentów, lekarzy, ekspertów ds. zdrowia publicznego, przedstawicieli ministerstw oraz środowisk akademickich, którzy wspólnie analizowali skuteczne rozwiązania mogące realnie wpłynąć na zmianę nawyków zdrowotnych społeczeństwa.

– Z satysfakcją mogę powiedzieć, że choroba otyłościowa stała się jednym z filarów działań profilaktycznych polskiej prezydencji – podkreśla prof. dr hab. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Prof. Marzena Dominiak jest inicjatorką kampanii #nabieraMYodwagi a także należy do Parlamentarnego Zespołu ds. przeciwdziałania otyłości przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego.

– W ramach kampanii UMW #nabieraMYodwagi nawiązana została również współpraca z miastem Wrocław, które 30 sierpnia ogłosi zdrowie publiczne jako jeden z priorytetów polityki miejskiej. Uniwersytet, wspólnie z kuratorium oświaty, przygotowuje również program szkoleń dla nauczycieli zakończonych mikrokwalifikacjami z zakresu zdrowego stylu życia. Na poziomie ministerialnym trwają rozmowy dotyczące propozycji zmian standardów kształcenia – o nauczaniu o chorobie otyłościowej – na wszystkich uniwersytetach medycznych – zaznacza prof. Dominiak.

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, jako aktywny partner prezydencji, współtworzył również „Białą Księgę” przygotowywaną przez Instytut Rozwoju Spraw Społecznych, w której aż 141 ekspertów, podzieliło się swoją wiedzą na temat największych wyzwań zdrowotnych w kontekście polskiej prezydencji w Radzie UE. W dokumencie tym prof. Marzena Dominiak uwzględniła potrzeby w zakresie zdrowia jamy ustnej jako integralnej części zdrowia ogólnego, w tym profilaktyki otyłości wśród dzieci i młodzieży.